Zwolle, de gezellige Hanzestad in de provincie Overijssel, staat bekend om haar historische karakter en groene omgeving. Bij bouwplannen en stadsontwikkelingen in en rond Zwolle is het belangrijk om rekening te houden met de natuur. Daarom wordt vaak een quickscan flora en fauna uitgevoerd. In dit artikel lees je wat zo’n quickscan inhoudt, waarom hij zo belangrijk is en hoe het proces verloopt. Verder geven we een aantal voorbeelden van projecten in Zwolle waar een quickscan flora en fauna is uitgevoerd en die in de media aandacht kregen.
Wat is een Quickscan Flora en Fauna?
Een quickscan flora en fauna is een eerste, verkennend ecologisch onderzoek. Het doel is snel inzicht te krijgen in welke planten- en diersoorten in een gebied aanwezig zijn of vermoed worden. Meestal voert een ecologisch advies bureau dit onderzoek uit. Hierbij controleert een ecoloog of er sporen zijn van wettelijk beschermde soorten, of dat er potentie is dat deze soorten aanwezig kunnen zijn, zoals vleermuizen, vogels of bijzondere plantensoorten. De uitkomsten van een quickscan bepalen vaak of er vervolgonderzoek nodig is.
Zo’n snelle check bestaat doorgaans uit:
- Vooronderzoek: De ecoloog bestudeert bestaande gegevens, zoals kaarten en rapporten, en kijkt welke beschermde soorten in de omgeving voorkomen.
- Veldbezoek: Het gebied wordt ter plekke onderzocht. Er wordt gekeken naar mogelijke schuilplekken, nestgelegenheid en aanwezige plantensoorten.
- Rapportage: De bevindingen worden samengevat in een rapport. Als er beschermde soorten zijn of kunnen voorkomen, volgt advies over eventuele vervolgstappen, zoals nader onderzoek of specifieke maatregelen.
Waarom is een Quickscan Belangrijk?
In Nederland zijn veel diersoorten, waaronder verschillende vleermuis– en vogelsoorten, beschermd. De Omgevingswet verbiedt het verstoren of vernietigen van deze dieren en hun leefgebieden. Ook zeldzame planten kunnen onder deze regelgeving vallen. Een quickscan flora en fauna zorgt ervoor dat projecten op tijd rekening houden met deze beschermde soorten. Hiermee voorkom je dat werkzaamheden later worden stilgelegd als er onverwacht dieren worden aangetroffen. Daarnaast kunnen ecologen maatregelen voorstellen om de natuur te behouden en zelfs te versterken, bijvoorbeeld door nestvoorzieningen of groene corridors aan te leggen.
Praktijkvoorbeelden in Zwolle
Sloop van het Oude Ziekenhuis De Weezenlanden
Een project dat veel media-aandacht kreeg, is de sloop van het voormalige ziekenhuis De Weezenlanden. Uit de quickscan flora en fauna bleek dat zich in een van de gebouwen een grote kolonie vleermuizen bevond. Vleermuizen zijn streng beschermd, dus de sloop mocht niet zomaar doorgaan. De gemeente en projectontwikkelaar werkten samen met een ecologisch advies bureau om oplossingen te vinden. Zo werden speciale vleermuiskasten geplaatst op nabijgelegen gebouwen. Ook werd de sloop gefaseerd uitgevoerd, zodat de dieren de kans kregen een nieuwe verblijfplaats te zoeken. Dankzij deze maatregelen kon het project uiteindelijk doorgaan zonder de vleermuizen te schaden.
Bedrijventerrein Hessenpoort en Vleermuizen
Een ander Zwols project waar een quickscan flora en fauna in het nieuws kwam, vond plaats op bedrijventerrein Hessenpoort. Bij de voorbereiding van nieuwbouwplannen werden oude boerderijen onderzocht. Hierbij bleek dat in een van de boerderijen vleermuizen verbleven. Ook dit leidde tot aanpassingen in het bouwproces. Er werd vervangende huisvesting voor de vleermuizen ingericht in een andere boerderij, die vervolgens als vleermuizenverblijf werd afgestemd. Pas daarna kon de oude locatie worden gesloopt. Deze aanpak zorgde ervoor dat de beschermde vleermuizen niet in de kou kwamen te staan en het project toch kon doorgaan.
Park de Wezenlanden
Niet alleen sloop- en bouwprojecten kunnen vragen om een quickscan flora en fauna. Bij de herinrichting van Park de Wezenlanden wilde de gemeente Zwolle er zeker van zijn dat er geen kwetsbare plant- of diersoorten in het geding waren. De quickscan bracht aan het licht dat bepaalde zeldzame planten in de zone groeiden. Hierdoor zijn de beplantings- en graafwerkzaamheden zorgvuldig gepland en aangepast, zodat deze soorten niet werden vernietigd. In de uiteindelijke plannen kwam meer ruimte voor groen en extra maatregelen om de biodiversiteit in het park te behouden.
Hoe Verloopt een Quickscan?
Een quickscan flora en fauna is meestal een relatief kort traject. Eerst komen de beschikbare gebiedsgegevens op tafel. Een ecoloog maakt op basis daarvan een inschatting welke beschermde soorten mogelijk aanwezig zijn. Daarna volgt een bezoek op locatie, waarbij ook omwonenden of beheerders nuttige informatie kunnen geven. Als er aanwijzingen zijn voor dieren als huismussen, gierzwaluwen of vleermuizen, kan eventueel nader onderzoek nodig zijn in specifieke seizoenen. In het rapport staan tenslotte adviezen voor het project: soms is geen vervolgonderzoek nodig, maar vaak wel. Daarbij kan het ecologisch advies bureau bijvoorbeeld aanbevelen om in een ander seizoen te werken, om vervangende nestgelegenheid aan te bieden of om een vergunning aan te vragen als de werkzaamheden effect kunnen hebben op beschermde dieren.
Voorkomen van Problemen en Kosten
Het doel van een quickscan flora en fauna is niet alleen het beschermen van de natuur, maar ook het voorkomen van ongewenste vertraging en kosten. Als er tijdens de bouw opeens vleermuizen worden ontdekt, kan dit leiden tot acuut stilleggen van het werk en hoge financiële consequenties. Door op tijd te weten welke soorten er leven, kan de planning hierop worden afgestemd. Ook blijkt vaak dat kleine aanpassingen al voldoende zijn om dieren te helpen, bijvoorbeeld door het plaatsen van nestkasten of door delen van een gebouw te behouden tot na het broedseizoen. Zo ontstaat een win-winsituatie voor zowel ontwikkelaars als de biodiversiteit in Zwolle.
Hoe ga je aan de slag?
Als je zelf een project in Zwolle hebt en wilt weten of er beschermde planten of dieren zijn, is het verstandig om in een vroeg stadium een ecologisch advies bureau in te schakelen. Zij kunnen een quickscan flora en fauna uitvoeren en adviseren over eventuele vervolgstappen. Denk aan het aanvragen van een omgevingsvergunning of het nemen van maatregelen die de natuurwaarden waarborgen. Hiermee voorkom je niet alleen oponthoud, maar draag je ook bij aan een gezonde, groene stad waar mens en dier samenleven.
